Qua các bài ca dao than thân yêu thương tình nghĩa, hãy cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn của người bình dân

Question

Qua các bài ca dao than thân yêu thương tình nghĩa, hãy cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn của người bình dân

in progress 0
Diễm Kiều 9 months 2021-04-22T00:34:57+00:00 3 Answers 25 views 0

Answers ( )

    0
    2021-04-22T00:36:50+00:00

    Ước gì sông rộng một gang,

    Bắc cầu dải yếm để chàng sang chơi.

    Sinh ra trong một đất nước nhiều sông ngòi, kênh rạch, ca dao Việt Nam chịu nhiều ảnh hưởng theo suy nghĩ, tư duy của con người ở vùng sông nước, trong nội dung cũng như trong hình thức nghệ thuật. Những hình ảnh và chi tiết nghệ thuật có liên quan với sông, cầu, thuyền, bến… xuất hiện khá liên tục trong ca dao của nhiều thời và nhiều vùng khác nhau trong cả nước, từ Bắc chí Nam. Dù trong những lời ca quan họ Bắc Ninh hay trong lời ca hát ví ở Nghệ An, hò Huế, hò giã gạo ở Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế, hoặc trong hò Đồng Tháp, hò cấy Gò Công – Nam Bộ, chúng ta cũng dễ dàng tìm thấy những hình ảnh và chi tiết nghệ thuật nói trên. Ví dụ:

    Yêu nhau cởi áo cho nhau

    Về nhà dối mẹ qua cầu gió bay. 

    Gió bay cầu thấp cầu cao

    Gió bay cầu nào con chỉ mẹ coi? 

    Qua cầu ghé nón trông cầu

    Cầu bao nhiêu nhịp dạ sầu bấy nhiêu. 

    Anh vé xẻ ván cho dầy

    Bắc cầu sông Cái cho thầy mẹ sang. 

    Muốn sang thì bắc cầu kiều

    Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy.

    Ca dao không chỉ nói đến “cầu tre”, “cầu ván”, “cầu đá”, “cầu xây”… là những loại cầu có thực và phổ biến trong cả nước, mà ca dao còn sáng tạo ra cả những loại cầu không có hoặc chưa có trong thực tế như “cầu mồng tơi”, “cầu sợi chỉ”, “cầu cành hồng”, “cầu dải yếm”…

    Đây là chiếc cầu “bắc” bằng sợi chỉ ở trong ca dao Nam Bộ:

    Sông cách sông, thủy cách thủy

    Em xe sợi chỉ, em bắc cây cầu

    Để cho anh sang mà giảm mối sầu tương tư. 

    Gần nhà mà chẳng sang chơi

    Để anh bắc ngọn mồng tơi làm cầu. 

    Đôi ta cách một con sông

    Muốn sang anh ngả cành hồng cho sang.

    Nhưng hay nhất, đẹp nhất, nên thơ và gợi cảm nhất vẫn là chiếc “cầu dải yếm” ở trong câu ca dao từ lâu đã trở thành của chung tất cả mọi miền đất nước:

    Ước gì sông hẹp một gang,

    Bắc cầu dải yếm để chàng sang chơi.

    Từ “hẹp” ở vế thứ nhất, có dị bản ghi thành từ “rộng”. Nhưng khi đã có một con số, đồng thời cũng là một hình ảnh xác định, cụ thể “một gang” cũng không làm cho bề ngang của dòng sông thay đổi (nghĩa là ở đây từ “rộng” hay từ “hẹp” đều chỉ có một nghĩa, một nội dung thống nhất, là bề ngang của con sông mà thôi).

    Người kiến trúc sư vô danh và thiên tài đã thiết kế nên chiếc cầu dải yếm độc đáo này là một cô gái Việt Nam không rõ làng nào, huyện nào, tỉnh nào, nhưng chắc là đã sống cách đây vài thế kỉ. Khi nghĩ ra bản thiết kế này, chắc tác giả đang ở trong độ tuổi mười tám đôi mươi, tình yêu vừa chớm nở, sức tưởng tượng dồi dào phong phú. Chiếc cầu dải yếm không chỉ tồn tại âm thầm trong trí tưởng tượng của tác giả. Nó đã được công bố thành lời trong ca dao mà người đầu tiên được trực tiếp nghe tác giả công bố cũng chính là người yêu của người nữ “kiến trúc sư” thiên tài này. Hay nói đúng hơn, chiếc cầu này được nghĩ ra để “bắc” riêng cho một người “sang chơi”. Và nhờ có tình yêu với người ấy mà tác giả mới thiết kế được chiếc cầu tuyệt diệu này.

    Có lần nhà phê bình văn học Hoài Thanh đã đặt câu hỏi:

    “Khi người con gái nói:

    ước gì sông hẹp một gang,

    Bắc cầu dải yếm để chàng sang chơi.

    thì là nói thật hay nói đùa”.

    Tôi nghĩ là người con gái ở đây đã nghĩ thật và nói thật, nhưng là cái thật của ước mơ, khát vọng, chứ không hợp với lô-gích thông thường và rất xa thực tế. Thực tế làm gì có loại sông “hẹp một gang” ấy . Và nếu đặt vấn đề như vậy thì trong ca dao còn có biết bao nhiêu điều vô lí khác không thể giải thích được. Rồi những chiếc cầu tưởng tượng rất nên thơ khác ở trong ca dao cổ (như cầu “sợi chỉ”, cầu “mồng tơi”, cầu “cành hồng”…) đều là sản phẩm của sự bông đùa, hài hước hay sao? Không, đó là sản phẩm của tư duy, những hình tượng nghiêm túc bắt nguồn từ những khát vọng yêu đương cháy bỏng, chân thành của con người trong độ tuổi yêu đương. Khi yêu cũng như khi say, con người thường thoát li những điều kiện thực tế và suy nghĩ một cách tự do, hồn nhiên theo khát vọng cháy bỏng của trái tim mình. Do đó khi tỉnh hoặc hết yêu, người ta thường ngạc nhiên, khó hiểu với chính bản thân mình. Đó cũng là một điều dễ hiểu.

    0
    2021-04-22T00:36:51+00:00

    Bao đời nay, ca dao vẫn là tiếng hát thân thương, gần gũi nhất của mỗi tâm hồn người dân Việt Nam. Từ thuở nằm nôi, ai cũng được bà, được mẹ hát ru bằng những lời ca đầy yêu thương, tình nghĩa. Và cũng chính từ thuở đó, vẻ đẹp tâm hồn của người lao động xưa đã in dấu trong tâm khảm mỗi chúng ta.

    Ca dao là tiếng hát được cất lên từ thẳm sâu tâm hồn, tư tưởng, tình cảm của nhân dân trong các quan hệ lứa đôi, gia đình, quê hương, đất nước… Trong đó những tiếng hát than thân, những lời ca yêu thương tình nghĩa luôn bắt nguồn từ cuộc đời còn nhiều xót xa, cay đắng nhưng đằm thắm ân tình của người bình dân Việt Nam. Bao thiếu nữ thôn quê đã giãi bày về chính con người, cuộc đời, số phận của mình bằng những câu ca như:

    – Thân em như tấm lụa đào

    Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.

    – Thân em như củ ấu gai

    Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen.

    Ai ơi, nếm thử mà xem!

    Nếm ra, mới biết rằng em ngọt bùi.

    Thoạt đọc, chúng ta đều nghĩ đây là những lời ca thuần tuý than thân của các cô gái chưa chồng. Nhưng ngẫm kĩ mà xem, trong nỗi niềm than thở của mỗi người con gái ây lại ẩn chứa niềm kiêu hãnh về giá trị của chính bẳn thân mình. Hình ảnh tấm lụa đào lộng lẫy trong câu ca thứ nhất tượng trưng cho nhan sắc và tuổi xuân phơi phới của người con gái. Rõ ràng, cô gái này đang ý thức rất rõ về sắc đẹp của mình. Cô gái trong câu ca thứ hai tưởng như có phần khiêm tốn hơn khi tự đánh giá về hình thức bề ngoài của mình (vỏ ngoài thì đen). Nhưng hãy đọc cho kĩ, đó chỉ là cách nói đòn bảy để cố nhấn mạnh giá trị thực của người con gái, đó là sự trong trắng, trong sáng của tâm hồn, vẻ đẹp của tâm hồn (ruột trong thì trắng y lời mời mọc Ai ơi, nếm thử mà xem một mặt khẳng định cái giá trị thực đó, mặt khác, thể hiện tâm thế tự tin của cô gái.

    Hai bài ca của hai cô gái, mỗi người cất một tiếng nói, một giọng nói khác nhau nhưng cả hai đều đồng thanh một tiếng nói khẳng định giá trị, phẩm chất của bản thân, mình nói riêng và của những người con gái trong xã hội xưa.

    Trong ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa, số lượng những bài ca về chủ đề tình yêu có lẽ cao nhất. Phải chăng vì tình yêu là thứ tình cảm thi vị, nên thơ nhất của con người? Phải chăng vì tình yêu là thứ tình cảm muôn màu, đa sắc? Có lúc ta lắng nghe được tiếng lòng của một chàng trai lỡ duyên nhưng tình nghĩa chàng dành cho người con gái của lòng mình vẫn rất mực thuỷ chung:

    – Trèo lên cây khế nửa ngày,

    Ai làm chua xót lòng này, khế ơi!

    Mặt trăng sánh với mặt trời,

    Sao Hôm sánh với sao Mai chằng chằng.

    Mình ơi! Có nhớ ta chăng?

    Ta như sao Vượt chờ trăng giữa trời.

    Lời ca cho ta cảm nhận đây là một chàng trai hết sức chung tình. Không phải anh ta không nhận thức được sự phũ phàng của thực tại để rồi vẫn nuôi hi vọng một cách vô vọng. Anh chàng này thấm thìa rất rõ nỗi chua xót đang trào dâng trong lòng mình, cũng như anh ta chắc chắn trả lời được cho câu hỏi Ai làm chua xót lòng này, khế ơi!. Nhưng vượt lên trên nỗi đau tình duyên lỡ dở, chàng trai vẫn khẳng định tình cảm sắt son, bền vững như thiên nhiên, vũ trụ vĩnh hằng. Hệ thống so sánh ẩn dụ trời – trăng – sao trong bài ca đã nói lên điều đó. Như mặt trăng sánh với mặt trời, như sao Hôm sánh với sao Mai, tình nghĩa đôi ta là như vậy, không thể nào khác được. Cụm từ sánh với được láy lại hai lần, lại thêm từ chằng chằng nhấn mạnh ở cuối câu ca đã khẳng định mạnh mẽ điều đó. Cho dù có xa cách nhau nhưng đôi ta vẫn xứng với nhau, vẫn là như một. Chàng trai đã lấy hình ảnh thiên nhiên, vũ trụ là cái to lớn, vĩnh hằng, không thể đổi khác để khẳng định sự bền vững thuỷ chung của lòng mình.

    Mình ơi! Có nhớ ta chăng?

    Ta như sao Vượt chờ trăng giữa trời.

    Chàng trai hỏi cô gái để tự bộc lộ lòng mình và nỗi lòng đó đã được gửi vào một hình ảnh thơ giàu ý nghĩa: Sao Vượt vẫn chờ trăng giữa trời – một sự chờ đợi mỏi mòn trong cô đơn và vô vọng. Duyên kiếp có thể đã dở dang không thành nhưng tình nghĩa thì mãi mãi còn, không thể đổi thay. Trong hình ảnh sao Vượt chờ trăng giữa trời có cái mòn mỏi của sự chờ đợi, có cái cô đơn của sự ngóng trông, có nỗi đau của người lỡ duyên thất tình, nhưng tất cả chỉ để ánh lên vẻ đẹp của tình nghĩa con người, mãi mãi như ngôi sao Vượt chờ trăng giữa trời. Đó chính là ánh sáng thật đẹp, thật thơ của tình người trong ca dao khi xưa nói về những mối tình lỡ làng duyên kiếp.

    Người lỡ làng trong tình yêu mà vẫn yêu người yêu da diết đến như vậy, huống gì người đang yêu như cô gái trong bài ca Khăn thương nhớ ai này:

    Khăn thương nhớ ai,

    Khăn rơi xuống đất

    Khăn thương nhớ ai,

    Khăn vắt lên vai.

    Khăn thương nhớ ai,

    Khăn chùi nước mắt.

    Thương nhớ vốn là tình cảm khó hình dung, nhất là thương nhớ trong tình yêu. Vậy mà ở bài ca, nó lại được diễn tả cụ thể, tinh tế và gợi cảm bằng các biểu tượng khăn, đèn, mắt. Hỏi khăn, đèn, mắt nhưng thực ra cô gái đang tự hỏi lòng mình. Và chắc hẵn nhớ thương phải bồn chồn lắm nên cô mới hỏi dồn dập đến vậy.

    Chiếc khăn là vật trao duyên, vật kỉ niệm gợi nhớ người đàng xa.

    Gửi khăn, gửi áo, gửi lời

    Gửi đôi chàng mạng cho người đàng xa

    Nhớ khi khăn mở trầu trao

    Miệng chỉ cười nụ biết bao nhiêu tình

    Chiếc khăn lại luôn quấn quýt bên mình người con gái như cùng chia sẻ vởi họ niềm thương nhớ. Điệp khúc Khăn thương nhớ ai làm cho nỗi nhớ càng thêm triền miên, da diết. Dường như mỗi lần hỏi là một lần nỗi nhớ lại trào dâng. Và đằng sau mỗi trạng thái xuống, lên, rơi, vắt của chiếc khăn kia là một con người hiện lên rất rõ trong tâm trạng ngổn ngang trăm mối tơ vò. Nỗi nhớ như trải mọi không gian, quanh quất ở mọi hướng (rơi xuống đất, vắt lên vai, lau nước mắt).

    Hỏi khăn, dường như chưa thoả, cô gái lại hỏi đèn.

    Đèn thương nhớ ai,

    Mà đèn không tắt.

    Việc chuyển từ hỏi khăn sang hỏi đèn đồng nhất với sự chuyển đổi về thời gian của nỗi nhớ: nhớ từ ngày sang đêm. Đèn không tắt hay chính người con gái trằn trọc thâu đêm trong nỗi nhớ thương đằng đẵng? Mà chừng nào ngọn lửa tình vẫn cháy sáng trong trái tim của người con gái thì ngọn đèn kia làm sao tắt được?

    Cuối cùng, khi không kìm lòng được nữa, cô đành hỏi đôi mắt – hỏi chính mình:

    Mắt thương nhớ ai,

    Mắt ngủ không yên.

    Rõ ràng, nỗi ưu tư còn nặng trĩu trong lòng người con gái này.

    Bài ca gồm mười hai dòng, và gần như dòng nào cũng đong đầy nỗi nhớ. Nỗi nhớ được nói đến liên tiếp, dồn dập trong mười câu thơ bốn chữ. Cô gái chỉ hỏi mà không có lời đáp. Nhưng chính câu trả lời đã được khẳng định trong năm điệp khúc thương nhớ ai. Cô gái nhớ vì yêu, yêu da diết nên nhớ cũng da diết. Và vì nhớ quá, ỵêu quá nên lúc nào cũng thấp thỏm lo sợ điều chẳng lành sẽ xảy đến trong tình yêu:

    Đêm qua em những lo phiền,

    Lo vì một nỗi không yên một bề…

    Một trái tim yêu chân thành, tha thiết như thế, lẽ nào không đáng trân trọng? Nếu như  bài ca dao trên đây nỗi nhớ của cô gái đang yêu gieo vào lòng người đọc ấn tượng về. một thiếu nữ đa cảm, uỷ mị thì ở bài ca sau đây, chúng ta lại bắt gặp một cô gái rất mực táo bạo – cô gái chủ động bắc cho người mình yêu trong sự ràng buộc, toả chiết của lễ giáo phong kiến xưa:

    Ước gì sông rộng một gang.

    Bắc cầu dải yếm cho chàng sang chơi.

    Trong ca dao có biết bao chàng trai, cô gái đã bắc cầu để đón người yêu. Nhưng cây cầu của cô gái trong bài ca dao ìrên đây là một cây cầu đặc biệt: cầu dải yểm.Cầu dải yếm khác với cầu cành hồng (Hai ta cách một con sông, Muốn sang anh ngả cành hồng cho sang), cầu cành trầm (Cách nhau có một con đầm, Muốn sang anh bẻ cành trầm cho sang), cầu dải yếm đã được tạo nên bằng chính máu thịt, cuộc đời, trái tim rạo rực yêu đương của người con gái thôn quê. Táo bạo đến thế và cũng thơ mộng, lãng mạn đến thế là cùng.

    Chùm ca dao về tình yêu đã mang đến chúng ta bao sắc màu lung linh, tuyệt diệu. Tình yêu dẫu ở thẳm sâu trong trái tim hay bộc trực thoát thành ý muốn táo bạo người con gái, dẫu là duyên tình lỡ làng của một chàng trai cũng đều khiến ta xúc động, trân trọng khôn nguôi. Nhưng ca dao yêu thương tình nghĩa đâu chỉ độc ca về tình yêu đôi lứa. Người bình dân còn cất lên lời hát về tình nghĩa thuỷ chung giữa người với người:

    – Muối ba năm muối hãy còn mặn

    Gừng chín tháng gừng hãy còn cay

    Đôi ta nghĩa nặng tình dày

    Có xa nhau đi nữa cũng ba vạn sáu ngàn ngày mới xa.

    Vị cay của gừng và vị mặn của muối trong bài ca trên thực chất là hương vị mặn nồng của tình người trong cuộc sống. Nó biểu trưng cho sự gắn bó thuỷ chung của con người. Các số từ ước lệ ba năm, chín tháng kết hợp với sự lặp lại hai chữ hãy còn khẳng định sự vĩnh hằng của tình nghĩa con người. Ba vạn sáu ngàn ngày mới xa tức là một trăm năm – một đời người – nghĩa là không bao giờ cách xa cả. Tình nghĩa thuỷ chung giữa người với người (có thể hiểu đôi ta là vợ chồng) dường như là vô tận.

    Sáu bài ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa mỗi bài lấp lánh một vẻ đẹp riêng nhưng tất cả đều thể hiện những nét đẹp nổi bật trong tâm hồn người bình dân Việt Nam. Đó là sự tự ý thức về giá trị bản thân, là tình nghĩa thuỷ chung, là tình yêu đôi lứa với những cung bậc, sắc màu phong phú. Hoà mình vào mỗi bài ca đó, mỗi chúng ta sẽ tìm được tâm hồn của chính mình, sẽ thấy tâm hồn mình đồng điệu với tác giả mỗi lời ca ấy.

    0
    2021-04-22T00:37:00+00:00

    Để tìm câu trả lời chính xác các em hãy tham khảo soạn ca dao than thân yêu thương tình nghĩa các nguồn hoc24.vn, lazi.vn, hoidap247.com để thầy cô và các chuyên gia hỗ trợ các em nhé!

Leave an answer

Browse

Giải phương trình 1 ẩn: x + 2 - 2(x + 1) = -x . Hỏi x = ? ( )